الشيخ محمد الصادقي الطهراني
13
نقدى بر دين پژوهى فلسفه معاصر (فارسى)
شده و خود ما طلبهها هم در اين وادى سرگردان شدهايم ، عمرمان را در مطالبى دور از قرآن صرف نمودهايم كه هرگز حجّة بالغه نيست تمام اين حرفها نابالغ و بىثمر است ، بله مقصّر اصلى خود ما هستيم ، و الا اين آقايان و امثال اين آقايان هرگز چنان جرئتى را به خود نمىدادند كه اينگونه همه مقدسات ما را زير سؤال ببرند ، و پلوراليسم دينى ، تكثّر و كثرت ، قرائتهاى مختلفه و امثال اينها را صحّه بگذارند و جزءِ لاينفكّ و اجتنابناپذير بدانند ، در دانشگاههاى ما سالهاى متمادى است كه اين بحثها شده و مىشود و دانشجويان ما با اين حرفها بزرگ شدهاند ، تا به حال هرگز شنيدهاى كه حتى يك مقاله استدلالى عليه اين افكار نوشته باشند ؟ بله ، جسته و گريخته گاهى مطلبى را نوشتهاند و يا در بعضى سخنرانىها گاهى مطلبى گفته شده و بعضى هم نقدهايى نمودهاند ، اما چون خود آقايان نقادّان هم در اين وادى متحيّر بودهاند بنابراين هرگز سخنانشان مورد پذيرش نبوده است ، زيرا خودشان هم در پلوراليسم فقهى و اصولى گرفتار بودهاند ، علاوه كه اين آقايان در بسيارى از موارد در كتابهايشان از اقوال علماء سابق و لاحق شاهدمثال ذكر فرمودهاند ، آقاى شبسترى و آقاى دكتر سروش افراد بى سواد و يا كم سوادى نيستند همهى زير و بم حوزههاى ما را مىدانند ، با روحانيت و در بستر حوزه و دانشگاه بزرگ شدهاند . بنابراين نظرات افرادى مثل خودشان هرگز نمىتواند به طور صددرصد پاسخگوى اين مطالب باشد و اگر هم پاسخهايى از آقايان بگيرى ، چون هر دو جبهه در كثرتها و تكثرات هستند ، جوابهاى مأخوذه هم واحدى اضافه بر آن تكثرات خواهد شد ، و آقاى دكتر سروش و رفقاى ايشان در جواب خواهند گفت : بله ما نيز قبول داريم كه اين هم يك قرائت از دين است نه اصل دين . بعد به ايشان پيشنهاد دادم كه تنها كسى كه واقعاً مىتواند جوابهاى مستدلّ و محكم بدهد و خودش هم گرفتار تكثر و كثرت و پلوراليسم نيست و هيچ واهمهاى هم از اين و آن ندارد و سخنانش هم خدشهپذير نيست - استاد عزيز ما حضرت آيةاللَّه صادقى است شما مطالب را تنظيم كنيد با ايشان هماهنگ مىكنيم جواب همه حرفها و بالاترش را نيز انشاءاللَّه و بحول و قوهالهى مىدهيم ، كه هم جوابى براى پلوراليسمىها